Uygur Atasözleri

0
1837
views
Uygur Atasözleri

Uygur Atasözleri

Uygurlar kimdir, Uygurların Alfabeleri , Uygur Harflerinden oluşan yazım da sizlere Uygurların Atasözlerini sunalım istedik yazımız da Uygurlarca kullanılmış Atasözlerini, Uygur Türkçesi Atasözleri, Orhun Abidelerindeki Atasözlerini sunuyoruz

“Uygurlar” telafuzunun kelime kökenlerinin Oy(Uy)-Gur hecelerinin birleşiminden meydana geldiği düşünülmektedir. Oy, uymak ve birleşmek, ittifak etmek anlamında kullanılır. Uygurlara Çin kaynaklarında Kao-çi (Yüksek tekerlekli arabalılar) ifadesiyle rastlıyoruz. Türk kitabelerinde ise Dokuz Oğuzlar olarak ifade edilmektedirler. Dokuz oğuzlar ibaresi, dokuz ayrı oğuz boyunun bir araya gelerek oluşturdukları federasyonla güçlerini birleştirmesiyle ortaya çıkmış bir ünvandır. 

Uygurların Alfabeleri

Uygurlar muhtelif alfabeler kullandılar.Rum,Brahma,Tibet,Süryani,Soğa,Uygur,Ma ni alfabeleridir. Hind harleriyle Budizm dinine ait Türkçe metinler Avrupalı bilginler tarafından bulunmuştur.629 yılında bu hurufati terkle milli Soğa alfabesi Budist Uygurlarca kullanılmıştır.DAha sonra Mani dinin mensup olanlar Mani,Hristiyan Uygurlar da Süryani alfabesini kullandılar.

Soğal alfabesini Türkler ilkin Kara Balgasun abidesinde kullanmıştır.Bu abide 825-832 yılına kadar egemenlik süren Uygur halkının onuruna kazınmıştır.Bu harfler önce Uygur hurufatı sayıldı.F.W.K. Müller ise Soğa alfabesi olduğunu ortaya koymuştur.Soğa harfleri Uygu harflerinin bir eşidir.Soğa alfabesinin olgunlaşması da Uygur hurufatıdır.Soğaların ticari hayatı etkili olmuştur.

Soğa harfleri 22 işarettir.Arami alfabesine yakındır.Üç işaret de noktalama işareti olarak kullanılmıştır;belki Soğa alfabesinin kaynağı Arami harfleridir.

Uygur Harfleri

Menşei Arami >soğa>Uygur alfabesi olan bu hurufatı Uygurlar ,müstakil bir devlet olunca Vlll.yy.ilk yarısında kullandıkları birkaçı dışında hepsi bitişik yazıldı.Göktürk alfabesine göre Uygur Alfabesi daha az işaretlidir.Yarı sedalı sese tekabül eden (y) nin dışında 18 işaret bulunur.

Uygurca ‘da ünlüler için üç işaret ;ünsüzler için 15 işaret kullanılmıştır.

Uygur harflerine ilk temas eden Xl.yüzyılda KAşgarlı MAhmut olmuştur.

Uygurlarda Atasözleri

Her millette olduğu gibi Uygurların da bir çok atasözleri vardır. Bazi atasözleri çok uzak tarihten geliyorlar ki, 7.yüzyıla ait olan Orhun Yazıtlarında, ve Karahanlılar çağına (850 – 1212) ait olan Kaşgarlı Mahmud, Yusuf Has Hajip, Ahmed Yükneki… gibi büyük Uygur yazarların eserlerinde çok sayıda atasözleri bulunuyor, ve onların çoğu şimdi de aynı şekilde kullanılıyor. Yalnız Divânu Lügati’t-Türk’te 300’den fazla atasözleri kaydedilmiştir, mesela, ”Qut begisi bilig” (Baht belgesi bilim)…

Uygur Atasözleri (Uyghur maqal-temsilliri)

ئاچ بولساڭ تۆرگە يۈگۈر،تالادا بولساڭ ئۆيگە يۇگۈ (Aç bolsag törge yügür ,talada bolsag öyge yügür)    -Aç olsan baş köşeye koş, dışarıda olsan eve koş


ئاجىزغا ئاتا بول،يېتىمغا يۆلەك بول. (Acizğa ata bol,yétimğa yölek bol)    -Acize baba ol,yetime yardımcı ol


ئاجىز كىشى ئۆينىڭ بېرىكىتى. (Aciz kişi-öynig bérikiti)   -Aciz insan evin bereketi


ئاجىز ئېشەككە يوغان تاغار. (Aciz éşekke yoğan tağar)   -Güçsüz eşeğe büyük çuva


ئابرۇيۇڭنى ياشلىقىڭدىن ساقلا. (Abruyungni yaşliqigdin saqla)   -Onurunu gençlikten kor


ئابرۇي ئەقىلدىن كېلەر،ئېغىزدىن كېتەر. (Abruy eqildin kéler,éğizdin kéter)  -Onur akıldan gelir,ağızdan gider


ئابرۇينى پۇلغا سېتىۋالغىلى بولماس. (Abroyni pulğa sétivalğili bolmas)  -Şeref parayla satılmaz


ئابدال سەمرىمەس،ئوغرى بېيىماس. (Abdal semirmes,oğri béyimas)   -Abdal şişmanlamaz,hırsız zenginleşmez http://www.kalptensozler.com/uygur-atasozleri.html


ئابدال پادىشاھ بولسىمۇ،تىلەپ يەر. (Abdal padişah bolsimu,tilep yer) .Abdal(derviş) padişah olsada,isteyip yer


ئابدالنىڭ دوستلۇقى كەنت كۆرۇنگۇچە. (Abdalnıng dostluqi kent körüngüçe)   -Abdalın dostluğu şehir görünceye kadar .Tta.Abdalın dostluğu köy görününceye kadar


ئابدال نان تاپالماس،نان تاپسا قاچا تاپالماس. (Aabdal nan tapalmas,nan tapsa qaça tapalmas)   -Abdal ekmak bulamaz A bul sa da (koyacak ) kap bulamaz


ئابدال ئات مىنسە باي بولدۇم دەر،چامغۇر ئاشقا كىرسە ماي بولدۇم دەر. (Abdal at minse bay boldum der ,çamghur aşqa kirse may boldum der)   -Derviş ata binince zengin oldum der ,çamur aşa girse yağ oldum der Tta : Abdal ata binincebey kalptensozler.com oldum sanir ,şalgam aşa girince yağ oldum sanır


ئاچ ئىشت تاياقتىن قورقىماس. (Aç işt tayaqtin qorqmas)  -Aç it sopadan korkmaz


ئاچ ئەسنەر،توق كېكىرەر. (Aç esner,toq kékirer)  -Aç esner,tok geğirir


ئاچ بورە ئالدىدا قوي گۇناھكار. (Aç böre aldida qoy günahkâr)  -Aç kurt önünde koyun günahkar


ئاچ بولساڭ،نان چۈشەيسەن. (Aç bolsag ,nan çüşeysen)  -Aç olursan ,ekmek düşlesin


ئاچ ئاشنى كۆرسە،ئالدىغا ئۆتەر. (Aç aşni körse,aldiğa öter)  -Aç yemeği görünce önüne geçer


ئادەمنىڭ يىلتىزى ئىمان. (Ademning yiltizi iman)   – İnsanın kökü iman


ئاقىلنىڭ دۇشمىنى ئالدىراڭغۇلۇق.  (Aqilning düşmini aldirangghuluq)  -Aklın düşmanı acelecilik


ئاق سۆيدۇرەر،قارا كۆيدۇرەر. (Aq söydürer,qara köydürer)  -Ak sevindirir,kara yandırır


ئاچا قوزۇق يەرگە كىرمەس. (Aça qozuq yerge kirmes)  -Çatal kazık yere girmez


ئاچ ئۆيدە قېتىق ئۇيىماس. .Aç öyde qetiq uyumas .Aç evde yoğurt mayalanmaz


ئاچ بۆرە بالىسىنى يەيدۇ. (Aç böre balisini yeydu)  -Aç kurt çocuğunu yer .Tta.Aç kurt yavrusunu yer


ئاچ دەردىنى توق بىلمەس،كېسەل دەردىنى ساق بىلمەس. (Aç derdini toq bilmes,késel derdini saq bilmes)  -Aç derdini tok,hasta derdini sağlıklı bilmez


Uygur Atasözlerinden oluşan yazımız hoşunuza gitmiştir inşallah. Yorumlar bölümüne yeni mesajlar ve kendi düşüncelerinizi yazabilir, yazımızı arkadaşlarınızla paylaşa bilirsiniz.

İlgili Sayfalarımız; Çerkez AtasözleriÇeçen Atasözleri

Bizim Sosyal Hesaplarımız;  Facebook    Twitter    Instagram    Google+    Pinterest 

Paylaş

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here